to niezwykle ważne świadczenie, które wspiera finansowo osoby bliskie zmarłego, takie jak dzieci, studenci czy wdowy. Jednak dla wielu beneficjentów, zwłaszcza młodych, pojawia się naturalne pytanie: czy mogę dorabiać do renty rodzinnej i jeśli tak, to na jakich zasadach? Znajomość obowiązujących limitów dochodowych i zasad rozliczania z ZUS jest kluczowa, aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek w postaci zmniejszenia lub nawet zawieszenia świadczenia. Jako Maria Brzezińska, chciałabym Państwu przedstawić kompleksowy przewodnik po tych zasadach.
Dorabianie do renty rodzinnej: poznaj progi dochodowe i uniknij problemów z ZUS
- Przychód miesięczny brutto do 6 140,20 zł (70% przeciętnego wynagrodzenia) nie wpływa na wysokość renty.
- Przychód powyżej 11 403,30 zł (130% przeciętnego wynagrodzenia) skutkuje zawieszeniem renty.
- Zarabianie w przedziale od 6 140,21 zł do 11 403,30 zł zmniejsza rentę o kwotę przekroczenia progu 70%, maksymalnie o 798,72 zł.
- Studenci i uczniowie do 26. roku życia mogą dorabiać na umowie zlecenia (nie u własnego pracodawcy) bez limitów.
- Zawsze należy niezwłocznie informować ZUS o podjęciu pracy i składać roczne rozliczenie przychodów do końca lutego.
Zrozumienie renty rodzinnej: kto i na jakich zasadach ją otrzymuje?
Zanim przejdziemy do kwestii dorabiania, warto przypomnieć, czym właściwie jest renta rodzinna. To świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobom uprawnionym po śmierci ubezpieczonego, który w chwili zgonu miał ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, albo spełniał warunki do ich uzyskania. Najczęściej uprawnionymi są dzieci (własne, przysposobione, wnuki), które nie ukończyły 16 lat lub kontynuują naukę (maksymalnie do 25. roku życia, a w przypadku studiów doktoranckich bez limitu wieku, jeśli rozpoczęły je przed 26. rokiem życia), a także wdowy i wdowcy spełniający określone kryteria. Wysokość renty rodzinnej zależy od liczby uprawnionych osób i stanowi procent świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu (85% dla jednej osoby, 90% dla dwóch, 95% dla trzech i więcej). Warto pamiętać, że istnieje również minimalna gwarantowana kwota renty rodzinnej, która od marca 2025 roku wynosi 1878,91 zł brutto. To istotna informacja, która daje pewną stabilność finansową.
Najważniejsze pytanie: ile dokładnie mogę dorobić do renty rodzinnej?
To pytanie spędza sen z powiek wielu osobom pobierającym rentę rodzinną. I słusznie, bo zasady są dość precyzyjne i niestety, ich nieznajomość może prowadzić do poważnych konsekwencji. Możliwość dorabiania jest oczywiście otwarta, ale ściśle ograniczona przez progi dochodowe ustalane przez ZUS. Przekroczenie tych progów może skutkować zmniejszeniem, a nawet całkowitym zawieszeniem wypłaty świadczenia. Dlatego tak ważne jest, aby dokładnie zrozumieć, jakie kwoty wchodzą w grę i jak są one rozliczane.
Przychód pod kontrolą ZUS: Jakie umowy liczą się do limitu?
Nie wszystkie formy zarobkowania są traktowane przez ZUS tak samo. Kluczowe jest rozróżnienie, które przychody są wliczane do limitów, a które nie. Oto najczęstsze rodzaje umów i ich wpływ na rentę rodzinną:
- Umowa o pracę: Przychody z umowy o pracę zawsze wliczają się do limitów dochodowych. Nie ma tu wyjątków, niezależnie od wieku czy statusu studenta.
- Umowa o dzieło: Przychody z umowy o dzieło również są wliczane do limitów, jeśli umowa ta jest zawarta z własnym pracodawcą, u którego jesteśmy zatrudnieni na umowę o pracę. Jeśli umowa o dzieło jest zawarta z innym podmiotem, jej przychody zazwyczaj nie są wliczane do limitów, ponieważ nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
- Umowa zlecenie: Tutaj sytuacja jest nieco bardziej złożona, zwłaszcza dla studentów. Standardowo, przychody z umowy zlecenia są wliczane do limitów, jednak dla studentów i uczniów do 26. roku życia istnieją bardzo korzystne wyjątki, o których szerzej opowiem w dalszej części artykułu.
- Działalność gospodarcza: Przychody z prowadzenia własnej działalności gospodarczej zawsze wliczają się do limitów.
Limity dochodowe bez tajemnic: kluczowe progi na 2026 rok
ZUS co kwartał aktualizuje progi dochodowe, które mają wpływ na wysokość świadczeń. Aby ułatwić Państwu planowanie, przedstawię limity obowiązujące w okresie od 1 grudnia 2025 roku do 28 lutego 2026 roku. Są to kwoty brutto, które musimy brać pod uwagę, analizując nasze dodatkowe zarobki.
Bezpieczna granica: Ile zarobić, by renta pozostała nietknięta?
Pierwszy i najważniejszy próg to ten, którego przekroczenie nie wpływa w żaden sposób na wypłacaną rentę. Jest to 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W okresie od 1 grudnia 2025 r. do 28 lutego 2026 r. kwota ta wynosi 6 140,20 zł brutto. Oznacza to, że jeśli Państwa miesięczny przychód brutto nie przekroczy tej kwoty, możecie spać spokojnie renta rodzinna będzie wypłacana w pełnej wysokości. To jest właśnie ta bezpieczna granica, którą warto mieć na uwadze.
"Żółta kartka" od ZUS: Kiedy Twoja renta zostanie zmniejszona?
Co się dzieje, gdy przekroczymy bezpieczną granicę, ale nie wpadniemy jeszcze w "czerwoną strefę"? Mamy wtedy do czynienia z sytuacją, w której renta zostanie zmniejszona. Dzieje się tak, gdy Państwa miesięczny przychód brutto mieści się w przedziale od 6 140,21 zł do 11 403,30 zł (czyli między 70% a 130% przeciętnego wynagrodzenia). W takim przypadku ZUS zmniejszy Państwa rentę o kwotę, o jaką przekroczyliście pierwszy próg (70%). Ważne jest, że istnieje maksymalna kwota, o jaką świadczenie może zostać pomniejszone, ale o tym opowiem za chwilę.
Całkowite zawieszenie świadczenia: Kwota, której nie możesz przekroczyć
Niestety, istnieje też próg, którego przekroczenie skutkuje całkowitym zawieszeniem wypłaty renty rodzinnej. Jest to 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W omawianym okresie kwota ta wynosi 11 403,30 zł brutto. Jeśli Państwa miesięczny przychód brutto przekroczy tę kwotę, ZUS wstrzyma wypłatę renty rodzinnej na dany miesiąc. To jest ten moment, w którym należy być szczególnie ostrożnym i dokładnie monitorować swoje zarobki, aby nie stracić świadczenia.
Status studenta: jak zmienia zasady dorabiania do renty rodzinnej?
Dla wielu młodych osób pobierających rentę rodzinną, status studenta lub ucznia jest kluczowy. Wiem z doświadczenia, że to właśnie tutaj pojawia się najwięcej pytań i nieporozumień. Muszę podkreślić, że status uczącego się do 26. roku życia może znacząco wpłynąć na zasady dorabiania, a w niektórych przypadkach całkowicie zwolnić z limitów dochodowych. To bardzo korzystne rozwiązanie, które warto dobrze poznać.
Umowa zleceniu: Złoty środek dla uczących się rencistów
Jeśli jesteście studentami lub uczniami i nie ukończyliście 26. roku życia, umowa zlecenie może okazać się dla Was "złotym środkiem". Przychody uzyskiwane z takiej umowy, pod warunkiem że nie jest ona zawarta z własnym pracodawcą (czyli firmą, w której jesteście już zatrudnieni na umowę o pracę), nie wliczają się do limitu dochodów. Dlaczego? Ponieważ studenci i uczniowie do 26. roku życia zatrudnieni na umowę zlecenie nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu). To oznacza, że możecie dorabiać praktycznie bez ograniczeń kwotowych, a Państwa renta rodzinna pozostanie nienaruszona. To naprawdę duża ulga dla wielu młodych ludzi!
Wyjątek, o którym musisz pamiętać: Kiedy umowa zlecenie wlicza się do limitu?
Niestety, od każdej reguły są wyjątki, a ten jest szczególnie ważny. Jeśli jesteście studentami lub uczniami do 26. roku życia i zawrzecie umowę zlecenie z własnym pracodawcą czyli firmą, w której jesteście już zatrudnieni na umowę o pracę to przychody z takiej umowy zlecenia będą wliczane do limitu dochodów. W takiej sytuacji ZUS traktuje Państwa jako pracownika, a nie tylko studenta, i odprowadza od umowy zlecenia składki na ubezpieczenia społeczne. To kluczowa różnica, o której należy bezwzględnie pamiętać, planując dodatkowe zarobki.Umowa o pracę a renta: Jakie zasady obowiązują studenta-pracownika?
W przypadku umowy o pracę zasady są znacznie prostsze i niestety, mniej korzystne dla studentów. Niezależnie od tego, czy jesteście studentami, czy nie, i niezależnie od Waszego wieku, przychody z umowy o pracę zawsze podlegają limitom dochodowym ZUS. Oznacza to, że jeśli zdecydujecie się na zatrudnienie na etat, musicie bardzo dokładnie monitorować swoje zarobki w kontekście wspomnianych wcześniej progów 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia. Tutaj status studenta nie daje żadnych dodatkowych przywilejów.
Co się dzieje po przekroczeniu limitu? Praktyczne konsekwencje
Rozumiemy już, jakie progi obowiązują i które umowy są wliczane do limitów. Teraz przejdźmy do tego, co dzieje się w praktyce, gdy nasze zarobki przekroczą dozwolone kwoty. Konsekwencje mogą być różne od zmniejszenia świadczenia po jego całkowite zawieszenie. Warto dokładnie poznać te mechanizmy, aby uniknąć nieprzyjemnych sytuacji i być przygotowanym na ewentualne działania ZUS.
Mechanizm zmniejszania renty: Jak ZUS oblicza kwotę potrącenia?
Gdy Państwa przychód mieści się w przedziale między 70% a 130% przeciętnego wynagrodzenia (czyli od 6 140,21 zł do 11 403,30 zł brutto), ZUS zastosuje mechanizm zmniejszenia renty. Polega to na tym, że świadczenie zostanie pomniejszone o kwotę, o jaką przekroczyliście pierwszy próg dochodowy (70%). Jeśli na przykład zarobicie 7 000 zł brutto, a próg wynosi 6 140,20 zł, to renta zostanie zmniejszona o różnicę, czyli 859,80 zł. Jest to dość prosty mechanizm, ale ma swoje ograniczenia, o których za chwilę.
Czym jest "maksymalna kwota zmniejszenia" i ile wynosi?
Bardzo ważnym pojęciem jest "maksymalna kwota zmniejszenia". Jest to górna granica, o jaką ZUS może pomniejszyć Państwa rentę, nawet jeśli kwota przekroczenia progu 70% jest wyższa. Dla jednej osoby uprawnionej do renty rodzinnej, maksymalna kwota zmniejszenia wynosi obecnie 798,72 zł. Oznacza to, że nawet jeśli z obliczeń wynikałoby, że renta powinna być zmniejszona o np. 900 zł, to ZUS pomniejszy ją tylko o 798,72 zł. Jest to rodzaj zabezpieczenia, aby renta nie została drastycznie obniżona.
Renta dzielona na kilka osób: Czy zarobki jednego wpływają na pozostałych?
Często zdarza się, że do renty rodzinnej uprawnionych jest kilka osób, na przykład rodzeństwo. W takiej sytuacji pojawia się pytanie, czy dorabianie przez jedną osobę wpłynie na pozostałych beneficjentów. Na szczęście, ZUS ma tu sprawiedliwe podejście: jeśli tylko jedna z osób uprawnionych dorabia i przekracza limity, zmniejszeniu lub zawieszeniu ulega wyłącznie część świadczenia przypadająca na tę konkretną osobę. Pozostałe osoby nadal otrzymują swoje części renty w pełnej wysokości, bez żadnych zmian. To bardzo ważne, aby nie karać wszystkich za zarobki jednego członka rodziny.
Obowiązki wobec ZUS: o czym musisz pamiętać, dorabiając do renty?
Zrozumienie limitów i zasad to jedno, ale równie ważne jest dopełnienie wszelkich formalności wobec ZUS. Niestety, zaniedbanie obowiązków informacyjnych może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak konieczność zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z odsetkami. Dlatego, jako Maria Brzezińska, zawsze podkreślam, jak kluczowe jest terminowe i rzetelne informowanie ZUS o wszelkich zmianach w Państwa sytuacji finansowej.
Pierwszy krok: Jak poinformować ZUS o podjęciu pracy?
Moment podjęcia pracy zarobkowej to sygnał, że należy skontaktować się z ZUS. Oto, co trzeba zrobić:
- Niezwłoczne powiadomienie: Mają Państwo obowiązek niezwłocznie poinformować ZUS o podjęciu pracy. Nie czekajcie na koniec miesiąca czy roku zróbcie to od razu.
- Złożenie oświadczenia: Należy złożyć w ZUS oświadczenie o wysokości osiąganego przychodu. Do tego celu służy formularz ZUS Rw-73. Warto go wypełnić rzetelnie, podając przewidywane miesięczne zarobki.
Roczne rozliczenie przychodu: Dlaczego jest tak ważne i jak go dokonać?
Oprócz bieżącego informowania, kluczowe jest również roczne rozliczenie. To ono ostatecznie decyduje o tym, czy renta była wypłacana prawidłowo:
- Termin: Do końca lutego każdego roku mają Państwo obowiązek dostarczyć do ZUS zaświadczenie o łącznej kwocie przychodu za ubiegły rok kalendarzowy. Takie zaświadczenie wystawia pracodawca lub zleceniodawca.
- Metoda rozliczenia: ZUS, po otrzymaniu Państwa rocznego rozliczenia, dokona analizy i wybierze dla Państwa korzystniejszą metodę rozliczenia miesięczną (sumując przychody z każdego miesiąca oddzielnie) lub roczną (sumując wszystkie przychody z całego roku). To bardzo korzystne rozwiązanie, ponieważ ZUS zawsze wybierze opcję, która minimalizuje ewentualne potrącenia lub zawieszenia.
Konsekwencje braku zgłoszenia: Czym ryzykujesz, nie informując ZUS?
Muszę Państwa ostrzec: brak terminowego zgłoszenia dochodów do ZUS to poważne ryzyko. Jeśli ZUS dowie się o Państwa zarobkach (a prędzej czy później się dowie, np. z danych od pracodawców), a Państwo nie dopełniliście obowiązku informacyjnego, może to skutkować koniecznością zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Co gorsza, kwota do zwrotu będzie powiększona o odsetki. To sytuacja, której absolutnie należy unikać, dlatego zawsze zachęcam do transparentności i terminowości w kontaktach z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.
Praktyczne przykłady: jak zasady dorabiania do renty rodzinnej działają w życiu?
Teoria jest ważna, ale nic tak dobrze nie wyjaśnia skomplikowanych przepisów, jak konkretne przykłady. Przygotowałam dla Państwa kilka scenariuszy, które pomogą zrozumieć, jak omówione zasady przekładają się na realne sytuacje i jak wpływają na wysokość renty rodzinnej. Mam nadzieję, że dzięki nim wszystko stanie się jasne.
Student na umowie zleceniu: Analiza przypadku bez zmniejszenia renty
Wyobraźmy sobie Anię, 20-letnią studentkę, która pobiera rentę rodzinną po zmarłym ojcu. Ania postanawia dorobić sobie do kieszonkowego i znajduje pracę na umowę zlecenie w kawiarni, zarabiając 8 000 zł brutto miesięcznie. Ponieważ Ania jest studentką i nie ukończyła 26. roku życia, a umowa zlecenie nie jest zawarta z jej własnym pracodawcą (bo nie jest nigdzie indziej zatrudniona na umowę o pracę), jej przychody z tej umowy nie wliczają się do limitów dochodowych ZUS. W rezultacie, mimo że jej zarobki przekraczają próg 70% przeciętnego wynagrodzenia (6 140,20 zł), jej renta rodzinna nie zostanie zmniejszona ani zawieszona. Ania może cieszyć się pełną kwotą renty i dodatkowymi pieniędzmi z pracy.
Praca na część etatu: Symulacja zmniejszenia świadczenia
Teraz weźmy pod uwagę Marka, który ma 28 lat i pobiera rentę rodzinną. Marek znalazł pracę na część etatu na umowę o pracę, gdzie zarabia 7 000 zł brutto miesięcznie. Ponieważ Marek nie jest już studentem (lub jest studentem, ale przychód pochodzi z umowy o pracę), jego zarobki podlegają limitom. Próg 70% przeciętnego wynagrodzenia wynosi 6 140,20 zł. Marek przekracza ten próg o 7 000 zł - 6 140,20 zł = 859,80 zł. ZUS zmniejszy jego rentę o tę kwotę. Jednakże, musimy pamiętać o maksymalnej kwocie zmniejszenia, która wynosi 798,72 zł. Ponieważ kwota przekroczenia (859,80 zł) jest wyższa niż maksymalna kwota zmniejszenia, renta Marka zostanie pomniejszona o 798,72 zł. Marek nadal będzie otrzymywał rentę, ale w niższej wysokości.
Przeczytaj również: Urlop wychowawczy: dokumenty i terminy. Złóż wniosek bezbłędnie!
Przekroczenie progu 130%: Scenariusz zawieszenia renty
Na koniec przykład Zosi, również pobierającej rentę rodzinną, która podjęła pracę na pełny etat i osiąga miesięczny przychód w wysokości 12 000 zł brutto. W tym przypadku Zosia przekracza drugi próg dochodowy, czyli 130% przeciętnego wynagrodzenia, który wynosi 11 403,30 zł. Ponieważ jej zarobki są wyższe niż 11 403,30 zł, ZUS całkowicie zawiesi wypłatę jej renty rodzinnej na miesiąc, w którym osiągnęła ten przychód. Zosia musi być świadoma, że w danym miesiącu nie otrzyma świadczenia z ZUS. To pokazuje, jak ważne jest monitorowanie zarobków, zwłaszcza gdy zbliżają się do górnego limitu.
